DAC R2R Là Gì? Giải Thích Dễ Hiểu Về DAC Thuần R2R, Khác Biệt Với DAC Delta Sigma Và Cách Chọn DAC Giải Mã Nhạc Số Cao Cấp

DAC R2R là gì và khác DAC chip Delta Sigma ra sao? Vinhstudio giải thích dễ hiểu để anh em chọn đúng DAC thuần R2R.

DAC R2R là gì, hiểu nhanh trong một phút

Anh em chơi nhạc số chắc đã nghe nhiều người nhắc đến DAC R2R như một kiểu giải mã "có hồn" hơn, tự nhiên hơn. Vậy bản chất nó là gì? Nói ngắn gọn, DAC là bộ phận biến dãy số của file nhạc thành dòng điện áp Analog để Ampli khuếch đại ra loa. Còn DAC R2R là loại DAC thực hiện việc đó bằng một mạng điện trở xếp theo kiểu bậc thang, người ta gọi là thang điện trở R2R, đôi khi viết là R-2R. Mạng này chỉ dùng hai loại điện trở, một loại có giá trị R và một loại có giá trị gấp đôi, tức là 2R, nối lặp đi lặp lại với nhau. Chính vì thế mới có cái tên R2R.

DAC R2R hoạt động như thế nào

Mỗi mẫu nhạc số là một con số nhị phân, ví dụ 24bit thì gồm 24 chữ số 0 hoặc 1. Trong DAC R2R, mỗi bit điều khiển một công tắc, công tắc đóng hay mở sẽ quyết định điện áp đi qua nhánh điện trở tương ứng. Nhờ cấu trúc bậc thang, mỗi bit đóng góp vào điện áp ra theo đúng trọng số nhị phân, bit cao đóng góp nhiều, bit thấp đóng góp ít. Cộng tất cả lại, điện áp ra tỷ lệ trực tiếp với con số của mẫu nhạc. Có thể hình dung nó giống một chiếc cân với những quả cân nặng gấp đôi nhau, đặt quả nào lên là biết trước kết quả.

Điều này kéo theo một đặc điểm quan trọng. Độ chính xác của DAC R2R phụ thuộc vào việc các điện trở có khớp nhau đến mức nào. Chỉ cần một điện trở lệch nhẹ, các bậc điện áp sẽ không còn đều, và tín hiệu bị méo. Vì vậy một chiếc DAC R2R tốt cần điện trở được chọn lọc kỹ, ghép cặp cẩn thận, thường làm bằng tay hoặc phân loại bằng thiết bị đo, và đó cũng là lý do loại DAC này thường tốn công và tốn chi phí hơn.

DAC thuần R2R và R2R discrete khác gì DAC dùng chip

Anh em sẽ gặp 2 cách gọi khá giống nhau. Có những chiếc R2R dùng chip tích hợp sẵn, bên trong chip là mạng điện trở đã được chế tạo sẵn. Còn DAC thuần R2R hay R2R discrete là loại tự dựng mạng điện trở bằng linh kiện rời, nhà sản xuất tự chọn từng điện trở và tự thiết kế mạch điều khiển. Cách làm discrete cho phép kiểm soát chất lượng chi tiết hơn, nhưng đòi hỏi kinh nghiệm và công sức lớn hơn nhiều. Gustard là một hãng đã chuyển hẳn sang hướng này, tiêu biểu là Gustard Audalytic DR70 và chiếc DAC thuần R2R Gustard DR80N, máy có kiến trúc complementary 26bit.

DAC R2R khác DAC Delta Sigma ở điểm nào

Phần lớn DAC trên thị trường hiện nay dùng chip Delta Sigma, quen thuộc nhất là các chip của ESS và AKM. Loại này không tạo điện áp trực tiếp từ từng mẫu nhạc. Thay vào đó, nó nội suy tín hiệu lên tốc độ rất cao, dùng điều chế Delta Sigma để biến thành dòng bit có độ phân giải thấp rồi lọc ra tín hiệu Analog. Cách làm này tận dụng được sức mạnh xử lý số, nên Chip có thể rất nhỏ, rẻ và cho số đo xuất sắc.

Em muốn nói thật để anh em khỏi hiểu lầm: không bên nào hơn bên nào một cách tuyệt đối. DAC Delta Sigma hiện đại cho số đo rất đẹp, còn DAC R2R thường được giới chơi mô tả là tự nhiên và nhiều hơi thở, nhưng đó là cảm nhận chứ không phải quy luật chung. Nhà phê bình John Darko khi đánh giá chiếc Gustard R30 cũng nhắn rằng công lao không chỉ thuộc về bộ giải mã R2R mà còn nằm ở tầng ra Class A discrete. Chất âm là kết quả của cả hệ thống, gồm Clock, Nguồn điện, tầng Analog Ouput chứ không chỉ riêng cách chuyển đổi. Anh em có thể xem bài viết gốc trên Darko.Audio.

Chế độ NOS, bộ lọc và DSD trên DAC R2R

Anh em hay thấy chữ NOS trên các DAC R2R. NOS là viết tắt của Non Oversampling, nghĩa là DAC giữ nguyên mẫu nhạc gốc mà không nội suy lên tốc độ cao. Nhiều người thích NOS vì cảm giác mộc mạc và gần với nguyên bản, đổi lại là một số hiện tượng kỹ thuật ở dải tần rất cao. Vì thế các DAC R2R tốt thường cho thêm các bộ lọc Oversampling để anh em tự chọn, như DR80N có 3 bộ lọc số kèm chế độ NOS.

Còn với DSD, vì DSD vốn là dòng 1 bit nên có DAC R2R phải đổi sang PCM trước khi giải mã. Một số máy làm đường giải mã DSD 1 bit riêng, như chế độ DSD Direct của họ Audalytic. Bài đánh giá DR70 trên 6moons cho thấy tác giả sau khi nghe lại đã nghiêng về chế độ này, đây là một lý do anh em có kho DSD nên để ý. 

Ưu điểm và nhược điểm của DAC R2R

Ưu điểm lớn nhất mà người chơi hay nhắc là chất âm tự nhiên, mượt, mọng ở trung âm, nghe lâu không mỏi tai, rất hợp với Vocal, Acoustic, Jazz hay nhạc trữ tình. Ngoài ra DAC R2R discrete còn có cái thú của người chơi, vì mỗi hãng một cách tinh chỉnh khác nhau. Nhược điểm là giá thường cao hơn so với chip Delta Sigma cùng chất lượng đo, số đo hiếm khi vượt được Chip cao cấp, và máy thường lớn hơn, nặng hơn do có nhiều linh kiện rời. Một chiếc DAC R2R làm cẩu thả vẫn có thể nghe không hay, nên anh em đừng chỉ nhìn 2 chữ R2R mà quên cả thiết kế còn lại.

DAC R2R có Streaming, xu hướng của người nghe nhạc số

Gần đây nhiều hãng gộp luôn bộ phát nhạc vào trong DAC, tạo ra DAC kiêm Streamer. Với loại DAC R2R có Streaming như DR80N hay DR70N, anh em chỉ cần một sợi dây mạng là có thể nghe nhạc qua Roon, AirPlay, UPnP hay Qobuz Connect, không cần thêm đầu phát rời. Nếu anh em còn băn khoăn về cách một thiết bị làm điểm cuối trong hệ Roon, bài Roon Ready là gì sẽ giải thích rất rõ, còn bài Streaming DAC, sự kết hợp hoàn hảo của giải mã DAC và streaming nhạc số sẽ giúp anh em hiểu vì sao dòng máy tất cả trong một đang được ưa chuộng.

Chọn DAC R2R như thế nào cho đúng

Em khuyên anh em nhìn vào 3 thứ. Thứ nhất là nhu cầu thật, nếu chỉ nghe FLAC qua Roon thì một máy tầm trung đã đủ, còn nếu có kho DSD lớn thì nên tìm máy có đường DSD riêng. Thứ 2 là cách kết nối, máy có sẵn Streaming sẽ gọn hơn, còn ai thích tách bạch từng khâu thì chọn DAC thuần có USB, đồng trục, quang và I2S. Thứ 3 là phối ghép với Ampli và loa, vì như báo chí đã ghi nhận ở dòng Audalytic, cách nối trực tiếp hay qua pre-ampli có thể thay đổi cảm nhận. Anh em đang phân vân giữa 2 mẫu thì đọc thêm bài so sánh Gustard DR80N và DR70 và bài đánh giá chất âm DR80N của Vinhstudio. Muốn xem thêm các mẫu giải mã khác, anh em ghé trang bộ giải mã DAC và dòng DAC R2R Gustard Audio tại Vinhstudio.

Các câu hỏi thường gặp về DAC R2R

1. DAC R2R là gì, viết tắt của chữ gì?

R2R chỉ cấu trúc mạng điện trở bậc thang dùng hai giá trị R và 2R. Đó là cách DAC biến tín hiệu số thành analog bằng điện trở thay vì dùng điều chế Delta Sigma trong chip.

2. DAC R2R có hay hơn DAC Delta Sigma không?

Không có câu trả lời tuyệt đối. DAC Delta Sigma hiện đại cho số đo rất tốt, DAC R2R thường được mô tả là tự nhiên và mượt hơn. Chất âm còn phụ thuộc clock, nguồn điện và tầng analog, nên cách tốt nhất là nghe thử.

3. DAC thuần R2R khác DAC R2R thường ở điểm nào?

DAC thuần R2R, hay R2R discrete, tự dựng mạng điện trở bằng linh kiện rời. DAC R2R dùng chip thì mạng điện trở nằm sẵn trong chip. Cách discrete cho phép chọn lọc linh kiện kỹ hơn nhưng tốn công và tốn chi phí hơn.

4. Chế độ NOS trên DAC R2R có tác dụng gì?

NOS là không nội suy, giữ mẫu nhạc gần nguyên bản. Nhiều người thích vì chất âm mộc mạc, nên anh em nên thử luân phiên NOS và các bộ lọc để chọn màu âm hợp gu.

5. DAC R2R có streaming có đáng mua không?

Nếu anh em muốn gọn gàng, chỉ cần một sợi dây mạng là nghe nhạc qua Roon, AirPlay, UPnP hay Qobuz Connect, thì rất đáng. Còn ai đã có nguồn phát riêng thì có thể chọn bản DAC không có network bridge.

6. Mua DAC R2R chính hãng và nghe thử ở đâu?

Vinhstudio có các dòng DAC R2R Gustard tại 307A Bạch Mai, Hà Nội. Anh em có thể gọi 0962.947.663 để hỏi và nghe thử với ampli, loa của mình.

Trải nghiệm DAC R2R tại Vinhstudio