Cách Nhận Biết File Nhạc Lossless, Hi-Res Chuẩn Và File Convert từ Lossy Lên Lossless Qua Phổ Âm Spek

Hướng Dẫn Cách Nhận Biết Nhạc Lossless Chuẩn Và Hi-Res Thật Qua Biểu Đồ Phổ Âm Spek

Giới chơi nhạc số chuyên nghiệp sử dụng công cụ soi phổ âm như Spek từ rất rất lâu rồi, nó là trợ thủ đắc lực miễn phí để kiểm tra chất lượng file nhạc số. Thế nhưng nhiều anh em vẫn vô tình rơi vào một hiểu lầm tai hại, đó là cứ thấy dải phổ âm lẹt đẹt ở dưới 16 kHz là lập tức phán ngay đó là file MP3 nén giả mạo lossless.

1 bản thu Solo Piano của nghệ sỹ Lang Lang nếu nhìn giải tần số nhiều người thấy biểu đồ thậm chí dưới 10Khz mà phán file MP3 là nhầm lẫn trầm trọng! 

Để đọc đúng một biểu đồ phổ âm thì việc đầu tiên bạn phải làm là bấm nghe thử để biết bản thu đó gồm những nhạc cụ nào và phong cách trình diễn ra sao. Nếu đó là một bản độc tấu Piano, Guitar cổ điển hay các nhạc cụ đơn âm diễn tấu chủ yếu ở dải trầm hoặc trung, năng lượng âm thanh thực tế hầu như chỉ tập trung chủ yếu dưới 10 kHz, chỉ những hòa âm rất nhẹ mới chạm đến 12 đến 15 kHz.

1 file nhạc bị nén Lossy dạng MP3 bị cắt ngang giữa tần số 16Khz

Nếu vừa nhìn vào biểu đồ thấy phổ âm thấp mà vội quy kết là MP3 thì hoàn toàn sai lầm. Điểm mấu chốt để phân biệt Lossless chuẩn và MP3 không nằm ở độ cao tuyệt đối, mà nằm ở độ dốc tự nhiên của dải tần. Một file MP3 bị thuật toán nén cắt bỏ tần số cao sẽ có một nhát chém ngang như dao cắt bánh mì ở ngưỡng 16 kHz hoặc 20 kHz, bên trên là một khoảng đen kịt đột ngột. Ngược lại, file Lossless xịn dù dải tần có thấp thì các đỉnh sóng vẫn nhấp nhô, trập trùng tự nhiên như rặng núi và tắt dần về phía vùng tối.

Cột màu ở mép phải của Spek thể hiện mức cường độ tín hiệu. Vùng màu vàng, cam và đỏ sáng từ 0 dB đến khoảng -50 dB là nơi năng lượng âm thanh mạnh nhất, đại diện cho các nốt nhạc chính do nhạc cụ phát ra. Vùng màu tím và xanh thẫm từ -60 dB đến -100 dB có năng lượng yếu hơn nhiều, thể hiện các hài âm bậc cao, tiếng ngân vang trong phòng thu hoặc tiếng vuốt dây, chạm phím rất khẽ. Cuối cùng, vùng màu đen kịt ở mức -120 dB là khoảng lặng hoàn toàn, không có tín hiệu âm thanh nào xuất hiện.

Ở ví dụ đầu tiên với bản độc tấu Piano Chopin Valse của Alexandre Tharaud chuẩn WAV 16-bit 44.1 kHz, toàn bộ năng lượng âm thanh chính tập trung dày đặc ở dải màu đỏ rực phía dưới từ 0 đến khoảng 3 hay 4 kHz, hoàn toàn chuẩn xác với dải nốt cơ bản của cây đàn dương cầm. Khi nghệ sĩ gõ phím mạnh, các đỉnh hài âm màu tím thẫm vươn lên từng đợt rất thoáng đãng, chạm mốc 12 đến 14 kHz và chỉ có vài tia năng lượng rất khẽ le lói chạm tới ngưỡng 18 kHz rồi tan dần vào nền đen. Nhìn tổng thể các cột sóng nhấp nhô mềm mại theo từng nhịp diễn tấu và tắt dần rất tự nhiên chứ không hề có một đường cắt phẳng lì nào ở mốc 16 hay 20 kHz. Dù nhìn qua biểu đồ có vẻ thấp và trống trải, đây chính là hình ảnh mẫu mực của một bản thu độc tấu nhạc cụ mộc nguyên bản chuẩn Lossless từ đĩa CD gốc.

Sang ví dụ thứ 2 với bản hòa tấu giao hưởng Rey's Theme do Anne-Sophie Mutter kéo Violin lưu ở định dạng Hi-Res 24-bit 96 kHz, bức tranh phổ âm thay đổi hoàn toàn nhờ sự xuất hiện của cả một dàn nhạc lớn với dải động cực rộng. Vùng năng lượng mạnh màu đỏ và cam trải đặc quánh từ dải trầm lên tới tận 10 kHz, trong khi dải hài âm màu tím và xanh của đàn Violin cùng bộ dây, bộ gõ vươn vượt qua mốc 20 kHz của chuẩn CD thông thường, phủ đều lên 30 kHz và nhiều đoạn cao trào chạm tới ngưỡng 35 đến 40 kHz. Tín hiệu âm thanh không hề bị chặn lại ở ngưỡng 22.05 kHz như các file CD bị upsample giả lập, nó lan tỏa và chuyển sắc độ từ đỏ, tím rồi mờ dần sang vùng tối một cách liên tục. Sự chuyển tiếp mượt mà này phản ánh trọn vẹn độ ngân vang tự nhiên trong phòng thu của dàn nhạc, chứng tỏ đây là một file thu âm Hi-Res chuẩn mực chứ không phải sản phẩm Convert từ CD lên Hi-Res.

Việc phân tích phổ âm bằng Spek thực chất là một công cụ hỗ trợ trực quan tuyệt vời, nhưng nó chỉ phát huy đúng giá trị khi người chơi hiểu rõ bản chất của từng thể loại âm nhạc và nhạc cụ trình diễn. Thay vì chỉ nhìn chăm chăm vào các con số tần số hay vội vàng phán xét những bản thu có dải phổ thấp, hãy kết hợp giữa việc quan sát độ dốc tự nhiên của các đỉnh sóng với chính đôi tai của mình.

Chơi nhạc số đỉnh cao không nằm ở việc săn lùng những con số 24-bit hay 192 kHz được kích ảo hào nhoáng, mà là sự trân trọng tính nguyên bản, toàn vẹn của từng bản thu chuẩn bit-perfect, để hệ thống âm thanh của bạn cất lên thứ âm nhạc trung thực và giàu cảm xúc nhất.

Theo Vinhstudio! 

#NhacLossless #HiResAudio #Audiophile #KiemTraLossless #PhanTichPhoAm #Spek #NhacSo