R2R DAC LÀ GÌ? GIẢI MÃ CHUYÊN SÂU VÌ SAO EVERSOLO DÙNG CÔNG NGHỆ R2R CHO CỤM CHỈNH ÂM LƯỢNG THAY VÌ DIGITAL PREAMP THÔNG THƯỜNG

Anh Em nào theo dõi mảng DAC streamer chắc cũng để ý gần đây cái tên R2R được nhắc đi nhắc lại rất nhiều, không chỉ ở những chiếc DAC chuyên dụng như Denafrips hay Gustard, mà còn xuất hiện trên chính những chiếc streamer tất cả trong một như Eversolo DMP-A8 hay DMP-A10. Nhưng có một điều khá thú vị mà không phải ai cũng để ý kỹ, đó là R2R trên Eversolo không phải dùng cho phần giải mã DAC chính, mà lại nằm ở cụm chỉnh âm lượng Pre-amp. Vậy R2R thực chất là gì, và việc Eversolo mang công nghệ này vào phần Volume có thực sự tối ưu hơn cách làm Digital Preamp thông thường hay không, Anh Em mình cùng mổ xẻ kỹ trong bài này.

R2R là gì, hiểu đúng bản chất trước khi bàn chuyện tối ưu

Nói một cách dễ hình dung, R2R là viết tắt của Resistor to Resistor, tức là một mạng lưới điện trở được xếp theo cấu trúc bậc thang, thường gọi là ladder network. Khi cần chuyển đổi tín hiệu số sang analog, mỗi bit dữ liệu sẽ tương ứng với một mức dòng điện chạy qua đúng vị trí điện trở của nó trên ladder, rồi tất cả được cộng dồn lại để tạo thành điện áp analog đầu ra. Đây là cách chuyển đổi trực tiếp, không cần thông qua bộ điều biến kiểu Delta Sigma như phần lớn chip DAC phổ thông hiện nay.

Chính vì cách làm này, R2R thường được giới chơi DAC gán cho cụm từ chất âm mộc mạc, tự nhiên, có độ dày và kết cấu rõ ràng hơn. Nhưng đánh đổi lại, để làm tốt một mạng lưới R2R cho việc giải mã, nhà sản xuất phải chọn lọc từng điện trở với độ chính xác cực cao, thường là dưới 0,01%, việc này vừa tốn công vừa tốn chi phí linh kiện, nên phần lớn DAC dùng R2R để giải mã tín hiệu số thường có giá bán cao hơn hẳn so với DAC dùng chip Delta Sigma sẵn có.

Đây chính là điểm Anh Em cần phân biệt thật rõ trước khi đọc tiếp phần sau. Có hai cách khác nhau để ứng dụng công nghệ R2R trong một thiết bị âm thanh. Cách thứ nhất là dùng R2R làm mạch chuyển đổi số sang analog chính, tức là dùng để giải mã tín hiệu nhạc, đây là cách các dòng DAC R2R chuyên dụng vẫn làm. Cách thứ hai, ít người để ý hơn, là dùng mạng lưới R2R không phải để giải mã, mà để làm nhiệm vụ chỉnh âm lượng ở tầng Pre-amp analog phía sau DAC. Và đây chính xác là cách Eversolo đang làm trên DMP-A8 và DMP-A10.

Eversolo dùng R2R ở đâu, và vì sao lại không phải trong phần DAC chính

Nếu Anh Em để ý kỹ cấu hình của DMP-A8, phần giải mã tín hiệu số chính của máy vẫn đang dùng cặp chip AKM AK4191EQ kết hợp AK4499EX, tức là vẫn thuộc kiến trúc Delta Sigma hiện đại chứ không phải chip R2R thuần túy. Điều này có nghĩa DMP-A8 không phải một chiếc DAC R2R theo đúng nghĩa của những dòng chuyên dụng như Gustard DR70 hay Musician Aquarius mà Anh Em có thể đã đọc qua ở bài trước.

Vậy R2R trên DMP-A8 nằm ở đâu. Nó nằm ở ngay cụm chỉnh âm lượng của tầng Pre-amp, tức là bộ phận quyết định Anh Em vặn to nhỏ âm lượng như thế nào sau khi tín hiệu đã được DAC chuyển từ số sang analog xong xuôi. Theo mô tả từ chính hãng cũng như nhiều bài đánh giá quốc tế, đây là một mạng lưới điện trở chính xác kết hợp cùng hệ thống relay analog, mỗi khi Anh Em xoay núm âm lượng, các relay này sẽ đóng mở để chọn đúng tổ hợp điện trở tương ứng với mức âm lượng mong muốn, cho ra bước nhảy rất mịn, thường là 0,5dB hoặc 1dB mỗi nấc.

Digital Preamp là gì và vì sao nó lại có giới hạn

Để hiểu vì sao Eversolo chọn hướng đi này, Anh Em cần biết cách làm phổ biến hơn trên thị trường hiện nay là gì. Phần lớn DAC streamer tầm phổ thông, kể cả chính chiếc DMP-A6 bản gốc của Eversolo, đều xử lý việc chỉnh âm lượng ngay trong miền số, tức là trước khi tín hiệu được chuyển đổi sang analog. Cách này gọi là Digital Preamp hay Digital Volume Control, tận dụng chính khả năng xử lý sẵn có bên trong chip DAC để giảm mức tín hiệu số xuống theo yêu cầu của người dùng.

Nghe qua thì có vẻ đơn giản và tiện lợi, không cần thêm linh kiện analog cồng kềnh. Nhưng vấn đề kỹ thuật nằm ở chỗ, khi Anh Em giảm âm lượng bằng cách này, thực chất là đang cắt bớt số bit hữu dụng của tín hiệu số trước khi đưa vào giải mã. Ở mức âm lượng càng thấp, số bit còn lại càng ít, và dải động thực tế của bản nhạc cũng bị co hẹp theo. Đây là lý do vì sao nhiều chiếc DAC dùng Digital Preamp, khi vặn âm lượng xuống thấp để nghe đêm khuya, lại có cảm giác mất chi tiết, tiếng nhạc phẳng và kém sống động hơn hẳn so với lúc nghe ở mức âm lượng vừa phải.

Vậy R2R Volume có thực sự tối ưu hơn không

Đến đây thì Anh Em có thể thấy rõ lý do vì sao Eversolo lại đầu tư hẳn một mạng lưới R2R analog riêng cho cụm Pre-amp trên DMP-A8 và DMP-A10, thay vì tiếp tục dùng Digital Preamp như trên DMP-A6. Vì cách chỉnh âm lượng bằng điện trở và relay diễn ra hoàn toàn ở miền analog, sau khi tín hiệu đã được DAC chuyển đổi xong, nên toàn bộ số bit gốc của tín hiệu số vẫn được giữ nguyên vẹn trong quá trình giải mã, không bị cắt xén như cách làm Digital Preamp. DAC vì vậy luôn hoạt động ở trạng thái tối ưu nhất của nó bất kể Anh Em đang nghe ở mức âm lượng nào.

Thêm vào đó, vì đây là mạng lưới điện trở chính xác kết hợp relay cơ khí thay vì chip xử lý số, nhiễu và méo tiếng sinh ra trong quá trình chỉnh âm lượng cũng thấp hơn đáng kể so với việc xử lý bằng thuật toán số. Nhiều bài đánh giá quốc tế về DMP-A8 đều ghi nhận rằng cụm Pre-amp R2R này giữ được sự trung thực cho tín hiệu analog đưa vào, gần như không cộng thêm tạp âm hay làm giảm độ trong suốt của bản phối, một điều không dễ đạt được ở mức giá dưới hai nghìn đô la.

Tất nhiên cách làm này cũng không hoàn hảo tuyệt đối. Vì dùng relay cơ khí để đóng ngắt mạch điện trở, mỗi lần Anh Em chỉnh âm lượng trên DMP-A8 sẽ nghe thấy tiếng lách cách rất rõ phát ra từ chính thân máy, đây là âm thanh cơ học chứ không phải lọt qua đường tín hiệu ra loa, nhưng với những ai nghe trong phòng yên tĩnh thì vẫn có thể cảm thấy hơi khó chịu lúc đầu, dù phần lớn người dùng sau một thời gian sử dụng đều cho biết dần quen và không còn để ý nhiều đến chi tiết này nữa. Ngoài ra, việc thêm hẳn một mạng lưới relay và điện trở chính xác cũng kéo theo chi phí sản xuất cao hơn, đây cũng là lý do vì sao tính năng này chỉ xuất hiện trên các dòng cao cấp hơn trong hệ sinh thái Eversolo như DMP-A8 và DMP-A10, còn DMP-A6 bản tiêu chuẩn vẫn phải dùng Digital Preamp để giữ mức giá dễ tiếp cận hơn.

Có nên xem R2R Volume là tiêu chí bắt buộc khi chọn mua DAC streamer

Nhìn một cách công bằng, R2R Volume Control là một giải pháp kỹ thuật thực sự tối ưu hơn Digital Preamp nếu Anh Em thường xuyên nghe nhạc ở nhiều mức âm lượng khác nhau và muốn giữ trọn vẹn độ chi tiết ngay cả khi nghe nhỏ. Đây cũng là lý do vì sao nhiều giải thưởng quốc tế uy tín trong ngành âm thanh đã vinh danh DMP-A8 ở hạng mục streamer xuất sắc, một phần không nhỏ đến từ cụm Pre-amp analog chất lượng cao này.

Nhưng nếu hệ thống của Anh Em đã có sẵn một Pre-amp hoặc Integrated Ampli riêng biệt, và chỉ dùng DAC streamer như một nguồn phát thuần túy cắm cố định ở mức âm lượng full scale, thì phần R2R Volume trên DAC gần như không phát huy tác dụng, lúc này việc chọn một chiếc DAC có Digital Preamp đơn giản, giá tốt hơn như DMP-A6 vẫn hoàn toàn hợp lý. Nói cách khác, R2R Volume Control là một tính năng đáng giá thật sự, nhưng chỉ khi Anh Em có nhu cầu dùng chính thiết bị đó làm trung tâm Pre-amp cho cả hệ thống.

Câu hỏi thường gặp về R2R DAC và R2R Volume Control

1. R2R DAC là gì? R2R DAC là loại DAC dùng mạng lưới điện trở ladder để chuyển đổi trực tiếp tín hiệu số sang analog, khác với cách dùng chip Delta Sigma điều biến tín hiệu như phần lớn DAC phổ thông hiện nay.

2. Eversolo DMP-A8 có phải DAC R2R không? Không hoàn toàn. Phần giải mã chính của DMP-A8 vẫn dùng chip AKM Delta Sigma, còn công nghệ R2R chỉ được áp dụng cho cụm chỉnh âm lượng Pre-amp phía sau.

3. R2R Volume Control khác gì Digital Preamp? R2R Volume Control chỉnh âm lượng bằng mạng lưới điện trở và relay ở miền analog sau khi DAC đã giải mã xong, trong khi Digital Preamp chỉnh âm lượng ngay trong miền số trước khi giải mã, dễ làm giảm số bit hữu dụng ở mức âm lượng thấp.

4. Vì sao DMP-A8 phát ra tiếng lách cách khi chỉnh âm lượng? Đó là âm thanh cơ học từ các relay đóng ngắt mạch điện trở bên trong máy, hoàn toàn không lọt vào đường tín hiệu ra loa hay tai nghe.

5. R2R Volume Control có tốn kém hơn Digital Preamp không? Có. Mạng lưới điện trở chính xác kết hợp relay analog có chi phí sản xuất cao hơn hẳn so với việc xử lý âm lượng bằng thuật toán số, đây là lý do tính năng này chỉ có trên các dòng cao cấp hơn của Eversolo.

6. DMP-A6 có nên nâng cấp lên DMP-A8 chỉ vì R2R Volume không? Tùy nhu cầu sử dụng. Nếu Anh Em dùng DAC streamer làm trung tâm Pre-amp chính cho cả hệ thống thì đáng cân nhắc, còn nếu đã có Pre-amp hoặc Integrated Ampli riêng thì DMP-A6 vẫn là lựa chọn hợp lý.

7. Nên tìm hiểu thêm về các dòng Eversolo ở đâu tại Hà Nội? Anh Em có thể ghé trực tiếp Vinhstudio để nghe thử và trao đổi thêm về các dòng streamer Eversolo đang có sẵn, từ DMP-A6 cho đến các dòng cao cấp hơn.

Để có trải nghiệm thực tế nhất trước khi quyết định, kính mời Quý vị và các bạn ghé thăm Vinhstudio tại địa chỉ 307A Phố Bạch Mai - Hà Nội. Chúng tôi tự hào là đơn vị chuyên nghiệp lâu năm trong lĩnh vực nghe nhìn, đặc biệt là nhạc số. Tại đây, Vinhstudio luôn sẵn hàng các dòng giải mã DAC, Music Streamer, Music Server, Pre-amp, Loa và Ampli nghe nhạc để phục vụ Quý vị. Đặc biệt, kho nhạc số chuẩn Audiophile được số hóa từ CD gốc của Vinhstudio luôn sẵn sàng đáp ứng mọi nhu cầu khắt khe nhất.

Địa chỉ: 307A Bạch Mai, Hai Bà Trưng, Hà Nội. Hotline: 0962.947.663 Facebook: facebook.com/vinhstudiohanoi Youtube: youtube.com/@vinhstudio307bachmai